Çevrimiçi üyeler    
Çevrimiçi üyeler : 0
Çevrimiçi ziyaretçiler : 29
» Haberler / Duyurular » Haber Detayı  
Google Sitede
HABERLER HABER ARŞİVİ

Fetih tablolarının gerçek sahibinin İtalyan ressam Zonaro değil,Hasan Rıza olduğu ortaya çıktı!!!
 

 

Fetih tablolarının gerçek sahibinin İtalyan ressam Zonaro değil,Hasan Rıza olduğu ortaya çıktı!!!
 
Halim Utlu


Yıllardır ünlü saray ressamı Zonaro'ya ait olduğu söylenen  Fatih Sultan Mehmet'in ordusuyla Edirne'den İstanbul'a yürüyüşü (1903), Fatih Sultan Mehmet'in Topkapı'dan İstanbul'a girişi (1903), İstanbul'un kuşatılması sırasında Fatih Sultan Mehmet'in gemilerin karadan yürütülmesine nezareti (1908) ve  Fatih Sultan Mehmet ordularını yönlendirirken (1908) olmak üzere, fetih konulu 4 tablonun Zonaro'ya ait olmadığı, Balkan Savaşları'nda şehit olan ressam Hasan Rıza'ya ait olduğu,ressam Hüsnü Tengüz'ün "Sanat Hayatım" adlı hatıratının ortaya çıkmasıyla kesinleşti.

 

Hatıratın orijinali Deniz Müzesi koleksiyonunda  

Sanat eleştirmeni Ömer Faruk Şerifoğlu, "1453 İstanbul Kültür ve Sanat Dergisi" için hazırladığı makalede, Esliha-i Atika (Eski silahlar) Müzesi Komisyonunda Zonaro ile birlikte görev yapan ressam Hüsnü Tengüz'ün, orijinali Deniz Müzesi koleksiyonunda bulunan hatıratında yazılanların, bu iddiayı kesinleştirdiğini ifade ediyor.Kültür A.Ş yayınları arasında 12'nci sayısı çıkan derginin, konuyla ilgili netlik kazanamayan bilgilere, Hüsnü Tengüz'ün hatıratıyla ışık tuttuğu belirtiliyor.                   

 

Zonaro, Hasan Rıza'nın bazı eserlerini kopya etti  

''Saray ressamı Zonaro'ya ait olduğu düşünülen, Fatih Sultan Mehmet'in İstanbul'a girişini ve gemilerin karadan yürütülmesini tasvir eden resimlerin Balkan Savaşları'nda şehit olan ressam Hasan Rıza'ya ait olduğu iddiası, ressam Hüsnü Tengüz'ün ''Sanat Hayatım'' adlı hatıratının ortaya çıkması ile kesinleşti'' denilen  Tengüz'ün hatıratı ''Bir gün Hoca Ali Rıza ve Ahmet Ziya ile Zonaro'nun Beşiktaş'ta, Akaretler'de oturduğu daireye gittik.                  Biz içeriye girdiğimiz zaman Fatih'in Dolmabahçe'den gemileri karaya çekişinin tablosunu yapıyordu. Bu tablonun orijinali rahmetli Hasan Rıza Bey'indir. Zonaro yağlı boya ile yapmakta olduğu tabloda, Fatih'in bindiği atın resmiyle meşguldü. Bu tablo gibi aslı, Askeri Müze'de bulunan Fatih'in Büyük Topları, Edirne'den İstanbul'a Nakli adlı tablosu da Hasan Rıza'nındır ve Zonaro tarafından kopya edilmiştir.'' şeklinde devam ediyor.

 

Hasan Rıza, 12 yıl İtalya'da sanat eğitimi aldı 

Tabloların Hasan Rıza'ya ait olmadığına dair bir takım  iddialarda, bu resimlerin ancak Batılı bir ressam tarafından yapılabileceği düşüncesinin ağır bastığı belirtilen  Şerifoğlu'nun makalesinde, "Böyle düşünmek çok doğru değil. Hasan Rıza, İtalyada resim eğitimi almış bir ressam. Tabloların ona ait olduğu da artık kesinleşti." diyor.Şehit ressam Hasan Rıza Bey'in, 12 yılını İtalya'da sanat eğitimiyle geçirmiş önemli bir ressam, gerçek bir vatanperver olduğu,daha sonra Edirne Sanayi Mektebi Müdürlüğü görevini üstlendiği ifade ediliyor.

 

Olayın bir şahidi var 

Ömer Faruk Şerifoğlu makalesinde,Zonaro'nun da hatıratında bu tabloları yaparken Deniz Müzesi'nden aldığı tablolardan yararlandığını söylediği anlatılarak  ''90'lardan beri bu tabloların aslında Hasan Rıza'ya ait olduğu, Zonaro'nun onun eserlerini kopya ettiği iddiası vardı, ama elde bunu ispatlayacak belge yoktu. Tengüz'ün hatıratında yazılanlar, Zonaro'nun, Hasan Rıza'dan tabloları kopya ettiğini doğruluyor. Artık olayın bir şahidi var.''ifadelerine yer veriliyor.

 

Resimlerini kurtarmak için atölyesine giderken yolda şehit edildi.  

Balkan Savaşı'ında Edirne'nin bombalandığı günlerde, Edirne Hastanesinin müdürlüğünü üstlenen Hasan Rıza Bey, şehrin işgalinden bir gün önce, bombardıman altındaki kentten resimlerini kurtarmak üzere atölyesine doğru giderken, yolda şehit edilir. Atölyesindeki resimlerin çoğu parçalanır, bazılarına el konularak götürülür, geriye kalan küçük bir kısmı ise, halen Edirne Belediyesi'ne ait bazı binaların duvarlarında asılı duruyor.                      

 

Laga, tabloyu vücuduna sararak saklar

Öğrencilerinden Sami Yetik ve Mehmet Ali Laga, esir alınmalarına rağmen hocalarının eserlerine sahip çıkmaya çalışırlar. Mehmet Ali Laga, Edirne Müşiriyet Dairesinde asılı duran ''Fatih'in Edirne'den Toplarla İstanbul'a Hareketi'' tablosunu düşman eline geçmesin diye kasnağından çıkarıp, esareti süresince vücuduna sararak saklar. Bu tablo da halen Sabancı Müzesi koleksiyonunda yer alıyor.İstanbul Resim ve Heykel Müzesi,  Askeri Müze ve Deniz Müzesi'ndeki diğer eserleri, Hasan Rıza Bey'in sanat gücünü çok net olarak ortaya koyuyor.


Zonaro, 4 tablo çalıştı
Fausto Zonaro anılarında, söz konusu tabloların talep edilmesinden tamamlanmasına kadarki bütün süreci içtenlikle anlatmıştı. Fatihin Topkapı'dan  İstanbula Girişi adlı meşhur tabloda, Fatih Sultan Mehmedin solunda yer alan yeniçeri askerini, Hasan Rıza gibi kendisi de kendi portresini koyarak resmetmişti. Zonaro Fetih konulu 4 tablo çalıştı:
                

Fatih Sultan Mehmed'in Ordusuyla Edirne'den İstanbul'a Yürüyüşü  (1903). Hasan Rıza'nın aynı konulu çalışması Deniz Müzesinde. Fatih Sultan Mehmed'in Topkapı'dan istanbula Girişi (1903), Hasan Rıza aynı kompozisyonu birkaç kez çalıştı. 1898 tarihli çini mürekkebi çalışması, Deniz Müzesinde, yağlıboya bir versiyonu ise özel koleksiyonda. İstanbul'un Kuşatılması Sırasında Fatih Sultan Mehmed'in Gemilerin Karadan Yürütülmesine Nezareti (1908), Hasan Rıza'nın 1989 tarihli çini mürekkebi çalışması, Deniz Müzesinde, yağlıboya çalışması ise Edirne  Belediyesi'nde.

 

 

 

Yorum ekle

 

Yorum yok.